Топырақтың сортаңдануымен агротехникалық шаралар арқылы күресу жолдары

                          Сәкен Сейфуллин атындағы Қазақ

                      Агротехникалық  зерттеу университеті

                             Жер  ресурстарын басқару,  

                           сәулет және дизайн факультеті

                 Мамандығы 6B07304 жерге орналастыру

                                        Реферат

Тақырып:Топырақтың сортаңдануымен агротехникалық шаралар арқылы күресу жолдары

Пән:Ауыл шаруашылығы мелиорациясы

Орындаған: 25-05 ТОҚТАРАЛЫ СҰЛТАН

Тексерген: Абдразаков Е.Б

Астана 2026

Мазмұны

ЖОСПАР

КІРІСПЕ

1. ТОПЫРАҚТЫҢ СОРТАҢДАНУЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ЖӘНЕ МЕЛИОРАТИВТІК НЕГІЗДЕРІ

1.1. Топырақ сортаңдануының ұғымы, физикалық-химиялық мәні мен түрлері ......... 4

1.2. Бірінші және екінші реттік (антропогендік) сортаңданудың себептері ................. 5

2. ТОПЫРАҚТЫ АГРОТЕХНИКАЛЫҚ ӨҢДЕУ ЖӘНЕ ҚОПСЫТУ ӘДІСТЕРІ

2.1. Терең жырту, чизельдеу және «соқа табанын» бұзу технологиялары ................... 6

2.2. Топырақ қабыршағымен күрес, қопсыту және мульчалаудың рөлі .......................... 7

3. ЕГІСТІК АЙНАЛЫМЫ ЖӘНЕ ФИТОМЕЛИОРАЦИЯНЫ ҚОЛДАНУ

3.1. Тұзға төзімді дақылдарды (галофиттерді) сұрыптау және егу

3.2. Көпжылдық бұршақ тұқымдас шөптердің топырақ мелиорациясындағы орны .... 9

4. ТҰЗДЫ ШАЮ МЕН СУАРУДЫҢ ЗАМАНАУИ АГРОТЕХНОЛОГИЯЛАРЫ

4.1. Күзгі-қысқы тұз шаю суаруының режимі мен нормалары

4.2. Тамшылатып және жаңбырлатып суарудың екінші реттік сортаңдануды тоқтатудағы тиімділігі

5. ҚАЗАҚСТАН ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ АГРОТЕХНИКАЛЫҚ ТӘЖІРИБЕЛЕР ЖӘНЕ ХИМИЯЛЫҚ МЕЛИОРАЦИЯМЕН ҰШТАСТЫРУ

ҚОРЫТЫНДЫ ЖӘНЕ ҰСЫНЫСТАР

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

КІРІСПЕ

Тақырыптың өзектілігі Жаһандық климаттың өзгеруі, аридті (құрғақ) аймақтардың ұлғаюы және су ресурстарының тапшылығы жағдайында ауыл шаруашылығы жерлерінің құнарлылығын сақтау — әлемдік деңгейдегі ең маңызды экологиялық және экономикалық мәселелердің бірі. Топырақтың деградацияға ұшырауының ең қауіпті түрлерінің бірі — оның сортаңдануы. Дүниежүзілік азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымының (FAO) деректері бойынша, әлемдегі суармалы жерлердің 20%-дан астамы әртүрлі дәрежеде сортаңданған. Ал Қазақстанның оңтүстік, оңтүстік-шығыс және батыс өңірлеріндегі егістік алқаптарында бұл көрсеткіш тіпті жоғары.

Сортаңдану процесі топырақтың агрофизикалық, биологиялық және химиялық қасиеттерін нашарлатып, дақылдардың өнімділігін 30%-дан 80%-ға дейін төмендетеді, ал кейде егістікті мүлде пайдаланусыз қалдырады. Топырақтағы зиянды тұздарды жою немесе олардың мөлшерін азайту үшін инженерлік-гидротехникалық, химиялық және агротехникалық шаралар қолданылады. Осылардың ішінде агротехникалық шаралар — экономикалық тұрғыдан ең тиімді, экологиялық жағынан қауіпсіз және топырақтың физикалық жағдайын қалпына келтіруге тікелей бағытталған әдістер жүйесі.

Зерттеудің мақсаты: Сортаңданған топырақтардың мелиоративтік жағдайын жақсартудағы агротехникалық шаралар кешенінің теориялық және практикалық негіздерін жүйелеу, топырақ құнарлылығын қалпына келтірудің тиімді жолдарын айқындау.

Зерттеудің міндеттері:

1. Топырақтың сортаңдану генезисін, оның пайда болу факторлары мен өсімдіктерге тигізетін кері әсерін зерделеу;

2. Топырақты өңдеу, терең қопсыту, мульчалау сияқты агротехникалық тәсілдердің физикалық-химиялық механизмдерін талдау;

3. Фитомелиорация мен егістік айналымының топырақ құрылымын түзеудегі рөлін анықтау;