Ишкананын пайдасын калыптандыруунун теориясы, методикасы жана рентабелдүүлүктү жогорулатуунун жолдору

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ИЛИМ, ЖОГОРКУ БИЛИМ ЖАНА ИННОВАЦИЯЛАР МИНИСТРЛИГИ
К.Ш. ТОКТОМАМАТОВ АТЫНДАГЫ ЭЛ АРАЛЫК УНИВЕРСИТЕТИ
Бухгалтердик эсеп, анализ жана аудит кафедрасы

Курстук

иш

Тема: "Ишкананын пайдасын калыптандыруунун теориясы, методикасы жана рентабелдүүлүктү жогорулатуунун жолдору"

Тайпа:                 БУХз(б)-2-22

Аткарган:         Сатарбекова Айзада

Текшерген:        э.и.д., профессор Омурзаков С.А

                                                              Манас 2025

Мазмуну:

Киришүү.................................................................................................................3 

1. Ишкананын пайдасын калыптандыруунун теориясы, методикасы жана рентабелдүүлүктү жогорулатуунун жолдору.....................................................5

1.1 Пайданын экономикалык маңызы ................................................................5

1.2 Пайданына таасир этүүчү факторлор жана аларды баалоо .......................8

1.3 Рентабелдүүлүк жана анын деңгээлин жогорулатуучу факторлор ..........11

2. «Булгаары» ЖАКсынын мисалында ишкананын пайда булактарын талдоо жана баалоо жана рентабелдүүлүктү жогорулатуу жолдору ...........................15

2.1 «Булгаары» ЖАКсынын мүнөздөмөсү, уюштуруучулук жана өндүрүштүк түзүмү, ишмердүүлүгүнүн түрү ..........................................................................15

2.2 «Булгаары» ЖАКсынын пайда булактарын жана финансылык абалын талдоо жана баалоо ..............................................................................................18

2.3 «Булгаары» ЖАКсында өндүрүштүн рентабелдүүлүгүн жогорулатуунун натыйжалуулугун талдоо жана баалоо ..............................................................20

2.4 «Булгаары» ЖАК ишканасынын рентабелдүүлүгүн жогорулатуунун негизги багыттары жана рентабелдүүлүктү жогорулатуу боюнча иш-чаралар ................................................................................................................................21

Жыйынтыктоо.......................................................................................................25

Адабияттар:...........................................................................................................27

КИРИШҮҮ

Азыркы экономикалык шарттарда ишкананын негизги максаты — пайда табуу болуп саналат. Пайда деп ишкананын кирешеси менен бардык чыгымдарынын ортосундагы айырма түшүнүлөт. Ал ишкананын ишмердүүлүгүнүн натыйжасында алынган экономикалык эффектти мүнөздөйт. Пайда стимулдаштыруучу функцияга ээ болуп, каржылык жыйынтык катары ишкананын финансылык ресурстарынын негизги элементи болуп эсептелет.

Изилдөөнүн актуалдуулугу. Пайда көрүү экономиканы башкаруунун негизги инструменттеринин бири катары маанилүү экономикалык категория болуп саналат. Рынок шартында анын ролу өтө жогору. Белгилүү экономисттер К. Р. Макконнелл жана С. Брю пайданы капиталисттик экономиканын башкы кыймылдаткычы катары мүнөздөшөт. Пайда табууга умтулуу — бул экономикалык рационалдуу жүрүм-турумдун маңызы, башкача айтканда, минималдуу чыгымдар менен максималдуу жыйынтыкка жетишүү, анткени пайда жалпы мааниде кирешелер менен жалпы чыгымдардын айырмасы болуп саналат.

Изилдөөнүн предмети — пайданы калыптандыруу жана аны жогорулатуу жолдору.

Изилдөөнүн объектиси — «Булгаары» ЖАКынын финансылык ресурстары.

Курстук иштин максаты — «Булгаары» ЖАКsынын мисалында пайданын маңызын изилдөө, аны калыптандыруу механизмдерин талдоо жана ишкананын рентабелдүүлүгүн жогорулатуу жолдорун аныктоо.

Коюлган максатка жетүү үчүн төмөнкү милдеттер белгиленди:

• пайданын түшүнүгүн жана анын экономикалык маңызын ачып берүү;
• пайданын көлөмүнө таасир этүүчү факторлорду аныктоо;
• башкаруучулук чечимдердин пайданын өзгөрүшүнө тийгизген таасирин талдоо;
• рентабелдүүлүк түшүнүгүн жана анын өсүш факторлорун кароо;
• алынган теориялык билимдердин негизинде «Булгаары» ЖАКынын пайдасын жана рентабелдүүлүгүн талдоо;
• пайданын түзүлүү булактарынын натыйжалуулугун жана өндүрүштүн рентабелдүүлүгүн жогорулатуу боюнча сунуштарды иштеп чыгуу.

Изилдөө процессинде төмөнкү экономикалык ыкмалар колдонулду: тарыхый-логикалык ыкма, талдоо жана синтез, индукция жана дедукция, экономикалык-статистикалык ыкма.