Құрылыс бояуларын алу әдістері

Мазмұны

Кіріспе

1. Бояу өндірісіне арналған негізгі шикізаттық материалдар

1.1 Бояулар құрамы

1.2 Бояулар қасиеттері

2. Бояу өндіру технологиясы

2.1 Бояу өндірісінің негізгі тәсілдері

2.2 Бояу өндіру әдістерінің бірін сипаттау

2.3 Бояу түрлері

3. Эксперименттік бөлім

3.1 Зертханалық жағдайда құрылыс бояуларын алу әдісі

4.2 Суығыстырғыш қасиетке ие арзан бояу алу әдісі

4.3 Бетондық еденге арналған тозуға төзімді бояу алу әдісі

4.4 Ағашқа арналған бояу алу әдісі

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

Кіріспе

Бояу – бұл түрлі тұрмыстық салада тікелей қолдануға арналған түсті бояғыш заттар тобының жалпы атауы. Пигменттер мен олардан дайындалған бояулар өздерінің химиялық құрамы бойынша минералды (бейорганикалық тұздар немесе металл оксидтері) және органикалық (негізінен өсімдік немесе жануар текті күрделі қосылыстар) болып жіктеледі. Осы екеуі де жаратылыстық (табиғи) және жасанды (синтетикалық) болуы мүмкін. «Бояулар» сөзі ретінде көбінесе пигменттер суспензиялары немесе олардың толықтырғыштармен қоспалары айтылады. Бояуларды боялатын материалға тікелей жағады. Бояулар екі негізгі: декорациялық және қорғаныштық функцияға ие. Олар ағаштарды шіруден, металдарды – тотығудан сақтап, атмосфера және басқа да әсерлер ықпалынан бүлінуден сақтайтын қорғаныштық қабат түзеді және оларға әсем көрініс береді. Бояумен жабылған бұйымдар ұзаққа шыдайды. Оларды жағу үшін қосымша, күрделі құрал қажет етілмей, олар оңай жаңарады. Сондықтан мұндай жабындар тұрмыста, өнеркәсіптің барлық салаларында, көлік және құрылыста кеңінен қолданылады.

Өнерәсіпте, құрылыс және тұрмыста жаңа технологиялардың пайда болуымен бояларға қойылатын талаптар да қатаңдады. Бұл лак-бояу рецептурасының барлық компонентерінің физика-химиялық көрсеткіштерімен анықталатын жабындардың қорғаныштық та, сәндік те қасиеттеріне қатысты болады. Жабын қасиеттерін химиялық түрлендірумен немесе қоспалар енгізумен біршама дәрежеде өзгертуге болады.

Боялардың қорғаныштық және сәндік функциялары ерте заманнан белгілі болғандықтан, олардың өздері де, оларды жағу тәсілдері де тұрақты түрде жетілдіріліп келеді. Соңғы уақытта бояу түрлері барынша өзгерді: табиғи бояулар синтетикалық негіздегі бояуларға өтті.

1. Бояу өндірісіне арналған негізгі шикізаттық материалдар

1.1 Бояулар құрамы

Жалпы қабылданған жіктемеге сәйкес бояудың құрамы келесі топтарға бөлінеді:

1. Тұтқыр (немесе байланыстырғыш).

2. Толықтырғыштар.

3. Пигменттер

4. Қоюландырғыштар.

5. Түрлендіргіш қоспалар.

Тұтқыр (немесе байланыстырғыш). Тұтқырлардың (немесе байланыстырғыштардың) негізгі міндеті – кептіруден кейін пигмент пен толтырғыштың бөлшектерін біріктіру, сонымен қатар тозуға төзімді қабықша қалыптастыру. Байланыстырғыш заттар – суда немесе басқа еріткіште еріген, эмульсияланған немесе суспензияланған жануар- немесе өсімдіктекті желімдер, шайырлар, суда немесе майларда еритін көмірсутектер, қатайтқыш майлар, полимерлер. Байланыстырғыштар бояуларда қабшықша түзгіш ретінде қызмет етеді – емдеу кезінде пигменттер мен толтырғыштарды ұстайтын қатты, берік қабықша жасайтын заттар.

Толтырғыштар. Толтырғыштар, әдетте, кальцит минералдары (бор, мәрмәр, әктас) болып табылады. Түйірлерді мүмкіндігінше тығыз орауға, демек, неғұрлым берік жабынға арналған тальк, барий сульфаты және т.б. жұқа түйіршікті компоненттер. Толтырғыштардың рөлі жабынның пайда болуында жатыр, ол тұтқыр бола отырып, қоршаған ортаның негізгі әсерін кемітеді (ауа-райына төзімділік жоғарылайды). Сондай-ақ, олар кішігірім сәндік функцияны орындап, басқалармен қатар, бұл функция негізінен пигменттерге жатады. Пигменттер бояулар мен эмальдардың құрамдас бөліктерінің бірі болып табылады. Пигменттер, өздерінің атауынан көрініп тұрғандай, бояу құрылымында сәндік «кірпіш» рөлін атқарады. Осы мақсатта титан диоксиді және мырыш оксиді (мырыш ақтығы) қолданылады. Бояудың түсі, сондай-ақ атмосфералық факторлардың, химиялық реагенттердің және жоғары температураның әсеріне төзімділік пигмент түріне байланысты. Пигменттер көрінетін жарық сәулелерін іріктеп шағылыстыру қабілетінің арқасында белгілі-бір түске ие. Бояу бетіне түскен жарық олар үшін мөлдір байланыстырғыш арқылы өтеді, спектрдің бүкіл диапазонында қабықша бетінен жартылай шағылысып, айна, жылтыр бет (жарқырау) әсерін жасайды. Пигмент сәулелерді таңдамалы түрде сіңіреді: күндізгі жарық спектрін құрайтын сәулелердің бір бөлігі жұтылады, ал екіншісі пигменттің бетінен шағылысып, бұл біздің көзімізде белгілі-бір түс сезімін тудырады. Мысалы, егер пигмент күлгін, көк, жасыл, сары сәулелерді сіңіріп, қызылды көрсетсе, онда беті қызыл түске боялған деп қабылданады. Оған түскен барлық дерлік жарықты көрсететін пигмент ақ болып көрінеді, ал оған түскен жарық сәулелерін бүкіл спектр бойынша сіңіретін пигмент қара болып көрінеді. Негізгі түстерді үш – қызыл, көк және сары деп санау керек. Оларды араластыру арқылы біз күлгін, қызғылт сары, жасыл түстерді ала аламыз. Бір мөлдір бояуды басқа бояуға жағу «лессинг» деп аталады. Пигменттерді бір-бірімен араластыру арқылы біз пигменттердің тығыздық көрсеткіштері жақын болған кезде ғана біркелкі бояу алатынымызды есте ұстаған жөн. Түсті бояулар – хроматты; қара және ақ комбинациялар – ахроматты түстер.