Контрольная работа по "Философии"

1-СӨЖ
МЕМЛЕКЕТТІҢ ТҮСІНІГІ. ӘР ТҮРЛІ ХАЛЫҚТАРДА МЕМЛЕКЕТТЕРДІҢ ҚАЛЫПТАСУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

1. Афины, Рим және Германия мемлекеттерінің пайда болуының салыстырмалы кестесі

Афины: рулық құрылыстың ыдырауы, жеке меншіктің және мүліктік теңсіздіктің дамуы, сауда мен қолөнердің өсуі. Басқару органдары: халық жиналысы, Бесжүздік кеңесі, архонттар, сот органдары.

Рим: рулық құрылыстың әлсіреуі, патрицийлер мен плебейлер арасындағы қайшылықтар, жеке меншіктің, құлдықтың және аумақтық кеңеюдің дамуы. Басқару органдары: Сенат, халық жиналыстары, консулдар, магистраттар, сот органдары.

Германия: рулық құрылыстың ыдырауы, жеке меншіктің және әлеуметтік жіктелудің дамуы, әскери басшылар ықпалының күшеюі, жаулап алулар және Рим империясының әлсіреуі. Басқару элементтері: корольдік билік, әскери басшылар, халық жиналыстары, жергілікті басқару және ақсүйектер.

2. Ф. Энгельс еңбегі бойынша логикалық схема

Жабайылық → Тағылық (варварлық) → Өркениет

Жабайылық – аңшылық, терімшілік, балық аулау және қарапайым еңбек құралдары басым болған алғашқы кезең.

Тағылық – мал шаруашылығы, егіншілік, металл өңдеу, қолөнер, артық өнім мен жеке меншіктің пайда болуымен сипатталатын кезең.

Өркениет – қала, сауда, жазу, жеке меншік, әлеуметтік жіктелу және мемлекеттік басқару қалыптасқан кезең.

Отбасы – некелік, туыстық және тұрмыстық байланыстарға негізделген әлеуметтік институт. Тарихи нысандары: қандық-туыстық, пуналуалды, жұптық және моногамиялық отбасы.

Алғашқы қауымдық жүйенің ыдырауы: еңбек құралдарының жетілуі → еңбек өнімділігінің өсуі → артық өнім → айырбас пен жеке меншік → мүліктік теңсіздік → әлеуметтік жіктелу → қайшылықтардың күшеюі → мемлекеттің пайда болуы.

Ру – ортақ ата-текке, туыстық байланысқа, ортақ дәстүр мен мүддеге негізделген алғашқы қауымдық ұйым. Ирокездерде ру қоғамдық қатынастарды реттеудің маңызды нысаны болды.

3. С.С. Сартаев, Д. Нұрпейісов және Ф. Энгельс көзқарастарын салыстыру

Сартаев пен Нұрпейісов бойынша мемлекет – белгілі аумақта мемлекеттік билікті жүзеге асыратын, қоғамды басқаратын саяси ұйым. Энгельс бойынша мемлекет – қоғамның әлеуметтік жіктелуі мен қайшылықтарының нәтижесінде пайда болған саяси ұйым.

Сартаев пен Нұрпейісов мемлекет белгілеріне аумақ, халық, мемлекеттік билік, егемендік, құқық, салықтар және мемлекеттік аппаратты жатқызады. Энгельс аумақтық бөлінуді, ерекше жария билікті, салықтарды және қоғамнан бөлініп шыққан басқару аппаратын атап көрсетеді.

Мемлекеттің шығу себептері ретінде Сартаев пен Нұрпейісов қоғамдық өзгерістер мен басқару қажеттілігіне мән береді. Энгельс рулық құрылыстың ыдырауы, жеке меншіктің пайда болуы, мүліктік жіктелу мен әлеуметтік қайшылықтарды негізгі себептер ретінде қарастырады.

Мемлекеттің мақсаты – қоғамды ұйымдастыру, тәртіпті сақтау, құқықтарды қорғау және қоғамдық міндеттерді орындау. Энгельс мемлекетке белгілі тарихи жағдайдағы әлеуметтік қатынастарды реттейтін ұйым ретінде қарайды.

4. Мемлекеттің пайда болу себептері және белгілері

Пайда болу себептері:

• еңбек өнімділігінің өсуі;

• артық өнімнің пайда болуы;

• жеке меншіктің қалыптасуы;

• айырбас пен сауданың дамуы;

• мүліктік жіктелу;

• әлеуметтік қайшылықтардың күшеюі;

• қоғамдық тәртіпті сақтау қажеттілігі;

• аумақты қорғау және басқаруды ұйымдастыру қажеттілігі.

Негізгі белгілері:

1) белгілі бір аумақ;

2) халық;

3) мемлекеттік билік;

4) егемендік;

5) мемлекеттік аппарат;

6) мәжбүрлеу аппараты;

7) салық жүйесі;

8) құқық жүйесі;

9) мемлекеттік рәміздер.

5. Мемлекеттердің формациялық және өркениеттік типтері. Көшпелі мемлекеттердің ерекшеліктері