Signal uzatish

REJA

1. Kirish
2. Signal uzatish tizimlari haqida umumiy tushuncha
3. Signal uzatish jarayonining matematik modeli
4. Modulyatsiya usullari va ularning ahamiyati
5. Kanal modeli va shovqin ta’siri
6. Signalni qabul qilish va demodulyatsiya
7. Kompyuterda modellashtirish
8. Natijalar tahlili
9. Xulosa
10. Foydalanilgan adabiyotlar

1. KIRISH

Hozirgi kunda signal uzatish jarayonlari zamonaviy aloqa tizimlarining asosini tashkil etadi. Mobil aloqa, radio va televideniye, internet, sun’iy yo‘ldosh tizimlari signal uzatish texnologiyalariga tayanadi. Signal uzatish jarayonini modellashtirish ushbu tizimlarning ishlash tamoyillarini chuqur o‘rganish, ularni takomillashtirish va samaradorligini oshirish imkonini beradi.

Mazkur kurs ishining maqsadi signal uzatish jarayonining nazariy asoslarini o‘rganish hamda matematik va kompyuter modeli orqali tahlil qilishdan iborat.

2. SIGNAL UZATISH TIZIMLARI HAQIDA UMUMIY TUSHUNCHA

Signal uzatish tizimi axborotni bir nuqtadan ikkinchi nuqtaga yetkazib beruvchi texnik vositalar majmuasidir. Signal uzatish tizimi quyidagi asosiy qismlardan iborat:

• Axborot manbai
• Modulyator
• Uzatish kanali
• Demodulyator
• Qabul qiluvchi qurilma

Axborot signali uzatish kanali orqali uzatilishda turli shovqinlar va buzilishlarga duch keladi. Shu sababli signal uzatish jarayonini modellashtirish muhim ahamiyatga ega.

3. SIGNAL UZATISH JARAYONINING MATEMATIK MODELI

Axborot signali odatda vaqt funksiyasi sifatida ifodalanadi:

m(t) = A·sin(2πfₘt)

bu yerda: A – signal amplitudasi, fₘ – axborot signalining chastotasi.

Uzatish uchun signal tashuvchi signalga yuklanadi. Tashuvchi signal quyidagicha ifodalanadi:

c(t) = A_c·sin(2πf_ct)

f_c ≫ fₘ bo‘lishi talab etiladi.

4. MODULYATSIYA USULLARI VA ULARNING AHAMIYATI

Modulyatsiya – axborot signalini tashuvchi signal parametrlarini o‘zgartirish orqali uzatish jarayonidir. Eng keng tarqalgan modulyatsiya turlari:

• Amplituda modulyatsiyasi (AM)
• Chastota modulyatsiyasi (FM)
• Faza modulyatsiyasi (PM)

AM modulyatsiyalangan signal quyidagicha ifodalanadi:

s(t) = [A_c + m(t)]·sin(2πf_ct)

Modulyatsiya signalni uzoq masofaga samarali uzatish imkonini beradi.