Феликс Мендельсон-Бартольди (1809–1847)

Феликс Мендельсон-Бартольди

 (1809–1847)

Өмір жолы мен шығармашылығы

Атақты адамдардың өмірінде Мендельсон сияқты шығармашылықтың дамуына өте қолайлы жағдайлар жасалған сәттер сирек кездеседі. Ол өмір сүру үшін немесе танылу үшін күресетін материалдық қиындықтарды мүлдем көрген жоқ. Көркемдік орта Мендельсонды музыканттық өмірінің алғашқы қадамдарынан бастап-ақ қоршап тұрды. Ол кез келген сыртқы жағдайларға жалтақтамай, тек өзі үшін ғана емес, сонымен қатар капельмейстер болып қызмет ету және музыка шығару үшін жұмыс істеу бақытына ие болған санаулы композиторлардың бірі еді.Оның бүкіл өмірі — тоқтаусыз шығармашылық жану. Дегенмен, бұл көркемдік ізденістердің қызуы идеалы мен шынайы болмыс арасындағы қайшылықтарды терең сезінумен қатар жүрді. Бұл қайшылықтар музыканттың қызметінде жиі кездесіп отырды және оның өте нәзік, сезімтал өнерпаздық табиғатын жаралады. Сірә, дәл осы жағдайлар оның 39 жасында ерте қайтыс болуына басты себеп болса керек.

Балалық шағы. Феликс Мендельсон 1809 жылы 3 ақпанда Гамбургте зиялы және дәулетті отбасында дүниеге келген. Мендельсонның атасы көрнекті философ болған. Әкесі — ауқатты банкир, ағартушы және либералды көзқарастағы адам, ол өз ұлы-композитордың ұстазы әрі ақылшысы болды. Мендельсонның анасы өз заманының әйелдері арасында кең өрісті білімділігімен және үлкен музыкалық талғамымен ерекшеленетін. Бұл отбасында Феликстен бөлек тағы үш бала өсті, олардың ішіндегі үлкені және сүйікті әпкесі Фанни де ерекше музыкалық дарынға ие еді.Феликс туғаннан кейін көп ұзамай Мендельсон отбасы Берлинге көшіп келді. Ата-анасының үнемі көңіл бөлуі мен қамқорлығының арқасында Мендельсон тамаша тәрбие мен жан-жақты білім алды.Фортепианода ойнаудың алғашқы дағдыларын Мендельсон өз анасынан үйренді, бірақ көп ұзамай анасы балаларының музыкалық сабақтарын басқаруды Берлиннің екі белгілі педагогына тапсырды: пианист Людвиг Бергер мен теоретик Карл Цельтерге. Бергер атақты композитор, пианист, Клементидің және Джон Фильдтің шәкірті болған. Мендельсон Людвиг Бергердің жетекшілігімен Еуропаның үздік пианистерінің қатарына қосылуға мүмкіндік берген орындаушылық шеберлігін шыңдады. Композитордың тағы бір ұстазы, неміс әншісі, режиссері және драматургы Эдуард Девриент ол туралы былай деп жазған: «Оның ойнау техникасы өте жеңіл, жүйрік және дәл болатын, бірақ бұл қасиеттер оның аспапта ойнау шеберлігін көрсету үшін емес, тек шығарманы дұрыс жеткізу үшін ғана қызмет ететін. Сондықтан ол ойнаған кезде шығарма тек жаңа туынды сияқты қабылданатын. Ол бізге музыка арқылы үлкен жаңалықтар сыйлайтын және бұл оның жан дүниесімен сөйлесетін өз тілі сияқты еді». Фортепиано сабақтарымен қатар, Берлиндегі ән академиясының директоры Карл Цельтермен теориялық пәндер бойынша да маңызды сабақтар қатар жүргізілді. Бұл жоғары білімді музыкант және ұлы Гётенің жақын досы өзінің педагогикалық жүйесінде, музыкалық-эстетикалық талғамында біршама біржақтылық пен консерватизм танытты.

Тек бетховендік кезеңге дейінгі музыка ғана оның толық мойындалуына лайық болды. Ұлы ақынмен достықтың айналасындағы абырой-даңқпен қоршалған Цельтердің ықпалы дәл сол кезде қалыптасып келе жатқан жас музыканттың көркемдік талғамы мен бейімділігіне айтарлықтай әсер етті. Цельтермен өткен сабақтардың оң нәтижесі — алған мықты кәсіби білімі мен өз ойларын әдемі, үйлесімді теңгерілген формаларда жеткізе білу шеберлігі болды.

Мендельсонның Гётемен кездесулер. Жас музыкант тәрбиеленген орта оның рухани және шығармашылық тұрғыдан тез толысуына үлкен септігін тигізді. Мендельсондардың ашық мәдениет үйі сол дәуірдегі интеллигенция өкілдері, ғылым, әдебиет және өнердің көрнекті қайраткерлері жиналатын тартымды орынға айналды. Мендельсондар салонының жексенбілік жиындарына келушілердің арасында Генрих Гейне, Гегель, Гофман, ағайынды Гумбольдтар, Швинд, Вебер, Мошелес, Гуммель және басқа да көптеген тұлғалар болды. Осында басталған таныстықтардың кейбірі уақыт өте келе жас Мендельсонмен арадағы жылы достық қарым-қатынасқа ұласып, жолдастық ынтымақтастықпен беки түсті.