Палеоантропология

Эволюцияның палеонтологиялық дәлелдеріне мыналар жатады:

жойылып кеткен түрлердің организмдерінің қазба қалдықтары;

өтпелі қазбалар;

қазіргі түрлердің филогенетикалық қатары.Палеоантропология – ежелгі адам (гоминидтер) сүйектерін, қаңқаларын, еңбек құралдарын зерттейтін ғылым. Ол қоғамның алғашқы формаларын (алғашқы қауымдық құрылыс) түсіндіруде негізгі дереккөздердің бірі болып табылады.

Палеоантропология қоғамның алғашқы формаларын қалай түсіндіреді?

1️⃣ Адам эволюциясы және ұжымдық өмір

Мысалы, Homo habilis, Homo erectus және Homo sapiens сүйектерін зерттеу арқылы ғалымдар:

ми көлемінің ұлғайғанын,

тік жүрудің қалыптасқанын,

қолдың еңбекке бейімделгенін анықтады.

Бұл өзгерістер адамның жеке емес, топ болып өмір сүргенін дәлелдейді. Үлкен аңдарды аулау, отты пайдалану, қорғану – барлығы ұжымдық әрекетті талап етті.

2️⃣ Археологиялық және қаңқа деректері арқылы әлеуметтік қатынастарды анықтау

Қаңқалардағы:

жарақат іздері (бір-біріне көмектесу),

қарт немесе ауру адамдардың ұзақ өмір сүруі (қамқорлық болғанын көрсетеді),

бір жерде топтасып жерлеу дәстүрі

— бұлардың барлығы алғашқы қауымдық қоғамда ынтымақтастық пен өзара көмек болғанын дәлелдейді.

Мысалы, Neanderthal сүйектерінен ауыр жарақат алған, бірақ ұзақ өмір сүрген адамдар табылған. Бұл оларды тайпа мүшелері асырап, қорғағанын көрсетеді.

3️⃣ Еңбек құралдары – қоғам формасының көрсеткіші

Еңбек құралдарының күрделенуі:

қарапайым тас құралдар → ұжымдық аңшылық,

отты меңгеру → бір жерде тұрақтау,

кейінгі кезеңдерде – рулық қауымның қалыптасуы.

Мысалы, Homo erectus отты пайдаланғаны белгілі. Бұл адамдардың бірлескен өмір салтын